Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Środa, 22 maja 2024
Imieniny: Julia, Wiesława, Helena
słonecznie
18°C

Powstanie styczniowe na Ziemi Łochowskiej

Bój pod Gwizdałami_panorama - Piotr Karsznia Bój pod Gwizdałami. rys. Piotr Karsznia

Bój pod Gwizdałami 

 „I tak: Korespondent z Warszawy, który zapewne zbierał wiadomości z raportów nadsyłanych do władz narodowych i z placu boju, streszcza w korespondencyi swojej z Warszawy pod dniem 29 Maja w Czasie Nr. 123 początkowy przebieg działań Jankowskiego w tych słowach:
Jankowski nie służąc poprzednio nigdzie w wojsku, wezwany przez komitet centralny do rozpoczęcia powstania w okręgu Stanisławowskim, zaraz w początkach Lutego, w okolicach leśnych Nieporęta i Radzymina, postawił na nogi oddział kilkudziesięciu strzelców. W Lutym stoczył utarczkę w lasach Nieporętskich a drugą nader szczęśliwą pod Krubkami w Stanisławowskim ; po tych utarczkach, na chwilę nie słychać było o nim, była to chwila formacyi na dobre oddziału ; urósł on do Marca w liczbę około 500 ludzi. W takiej sile wystąpił ten oddział w boju pod Gwizdałami i pod Fidestą, obydwóch w środku Marca w okręgu Stanisławowskim stoczonych. Utarczka pod Fidestą, którą poprzedziło zepsu- cię przez oddział kolei żelaznej petersburskiej, a w której padło do 80 Moskali, oburzyła rząd najezdniczy w Warszawie, bezzwłocznie z Łochowa (stacyi kolei żelaznej) z MIńska, Garwolina i Warszawy, wysłano oddziały wojska moskiewskiego, razem do 4 tysięcy ludzi wynoszące, dla opasania hufca partyzantów, który w takiej bliskości od stolicy, śmiał bić się, a co więcej rozbijać hordy najezdnicze i psuć komunikacye z Petersburgiem.”

źródło: „Pamiątka dla rodzin polskich” Zygmunt Kolumna, 1868

Pałac w Łochowie

 Piątek, 6 marca 1863

Faubourg Poissonnier 131. Paris                                             

 […]Czterdzieści już dni, jak się biją w Polsce z Moskalami, a ściślej mówiąc i w Europie z fałszem, który tą straszną walkę przygotował. Kłamstwa długie i starannie pełnione zawsze o dniu naznaczonym strumieniem krwi wytryskują, … Ubieram się i biegnę dzienniki czytać - trzeba umieć je czytać! Każda depesza, w miarę czy z Berlina, czy z Wiednia, czy z Krakowa albo z Warszawy, inaczej się udziela. Co dzień jadą z Paryża nasi - starzy oficerowie i młodzieńcy - kto się do mnie zbliży, objaśniam go. Przez Austrie można jechać do granicy Polski, a potem co? Przez Prusy już nikt nie przejdzie - siedziałem ja w więzieniu - ciężkim i znam to. W parę dni po wybuchu można było łatwiej - dziś coraz trudniej, zwłaszcza że trzeba być uzbrojonym, bo broni i amunicji naszym braknie[…]
[…]W Łochowie się bili, krwią jest zlany - krewny Hornowskich, p. Szepietycki, prowadził swoich kosynierów i kilka kul w piersi odebrał[…] Najniższy sługa.

                                                                                
Cyprian Norwid „Pisma wybrane”. Red. Juliusz W. Gomulicki, Listy 5, PIW, Warszawa 1968 r. S . 506 (fragment listu Norwida do Michała Kleczkowskiego)

Pałac Łochów-krewny Hornowskich pan Szepietycki z kosynierami-Piotr Karsznia Szepietycki z kosynierami. rys. Piotr Karsznia 

 

Stacja Kolejowa w Łochowie

„…23 stycznia 1863 r. spalono elementy drewniane mostu na Bugu pod Małkinią, a podobne usiłowania miały miejsce również w innych miejscowościach Królestwa Polskiego. W Urlach koło Łochowa 22 stycznia 1863 r. powstańcy jadący wspomnianym już przeze mnie pociągiem z Warszawy w kierunku Białegostoku wyciągnięte podkłady i rozmontowane szyny wrzucili do rzeki Liwiec. Następnie w pobliskim Łochowie zatrzymano pociąg jadący z Petersburga, wzięli do niewoli oficerów carskich. Rosjan rozbrojono i puszczono wolno „na dane przez nich słowo honoru, że nie będą walczyć przeciwko powstańcom”.

źródło: Konspiracja i czyn zbrojny kolejarzy w powstaniu styczniowym, S. Laniec, Olsztyn 1978

„27. I . Łochów, M. ob. stanisławowski; 8 klm. Płn. wsch. od Jadowa. Na strzegących kolejowego na Liwcu kilkunastu wojska moskiewskiego uderzył pod Łochowem Ignacy Mystkowski z oddziałem przez siebie zebranym, zmusił moskali ucieczki i zajął stacyę.”

źródło: Bitwy i Potyczki 1863-1864. S. Zieliński,  Rapperswilu 1913

Stacja Łochów- Piotr Karsznia 

 Stacja Łochów. rys. Piotr Karsznia

 

Podpułkownik Ignacy Mystkowski

Podpułkownik Ignacy Mystkowski, pseudonim "Ojciec", urodził się 4 lutego 1827 roku w Mystkach Rzymie, w Królestwie Polskim. Pochodził z niezamożnej rodziny i emigrował do Francji, gdzie zdobył wykształcenie inżyniera. Jego losy związane były z różnymi wydarzeniami, między innymi udziałem w Legionach Polskich podczas Powstania Węgierskiego w 1848 roku. Za udział w walkach awansował do stopnia porucznika. Po upadku rewolucji znalazł się w Szwajcarii. W 1857 roku uzyskał zgodę na powrót do kraju od władz carskich.

W latach 1861-1862 pracował jako inżynier przy budowie Kolei Warszawsko-Petersburskiej, wykorzystując tę pozycję do działalności konspiracyjnej. Często przebywał wśród uczniów Instytutu Leśnictwa w Feliksowie koło Broku. W 1862 roku po oddaniu do użytku Kolei Warszawsko-Petersburskiej, inżynier I. Mystkowski prowadził prace konspiracyjne na odcinku Warszawa – Łapy pod przywództwem inżyniera Władysława Cichorskiego, pseudonim "Zameczek", któremu podlegało 1800 konspiratorów.

24 stycznia 1863 roku, wraz z zawiadowcą Stacji Praga w Warszawie Leopoldem Plucińskim i piętnastoma konspiratorami, uprowadził pociąg towarowy, kierując się w kierunku Litwy i niszcząc po drodze linię telegraficzną, kolejową oraz burząc mosty na Liwcu i Bugu. Zajęli Stację Kolejową w Łochowie, rozbroili żandarma i skonfiskowali kasę kolejową oraz aparat telegraficzny. W trakcie akcji zatrzymali pociąg z Wilna, zdobywając go i rozbrajając oficerów i żołnierzy carskich.

Po zakończeniu tej akcji, "Powstańcza Partia Kolejarzy" wyruszyła w kierunku Małkini, a następnie do Czyżewa. 26 stycznia 1863 roku I. Mystkowski dołączył do powstańców, podporządkowując się rozkazom płk Władysława Cichorskiego, pseudonim "Zameczek" (również inżynier kolejnictwa), i został mianowany dowódcą oddziału kosynierów.

27 stycznia 1863 roku walczył w Rudce w zwycięskiej potyczce z oddziałem kozaków. Uczestniczył także w największej bitwie Powstania Styczniowego, liczącej około 4000 powstańców, jako dowódca oddziału kosynierów w Siemiatyczach przeciwko II Dywizji Piechoty generała-lejtnanta Zachara Maniukina. Bitwa zakończyła się zwycięstwem 7 lutego 1863 roku, jednakże następnego dnia powstańcy ponieśli porażkę. Za udział w bitwie siemiatyckiej został mianowany przez Rząd Narodowy majorem.

W trakcie kampanii marcowej brał udział w kilkunastu potyczkach i bitwach, z których można wymienić walkę niedaleko stacji Średnica 15 lutego oraz udział w ostatniej bitwie pod dowództwem płk W. Cichorskiego pod Przetyczą. W marcu oddział "Zameczka" przeszedł w Płockie i połączył się z siłami generała Zygmunta Padlewskiego. Uczestniczył w całej kampanii marcowej aż do ostatecznej klęski w bitwie pod Radzanowem 21 marca.

Po rozpuszczeniu wojska na rozkaz generała, część oddziału pod dowództwem majora I. Mystkowskiego wróciła do Łomżyńskiego. W lasach ostrowskich sformułował nowy oddział, który w krótkim czasie osiągnął stan 1500 powstańców. Następnie Rząd Narodowy mianował go podpułkownikiem i naczelnikiem wojennym powiatów Ostrołęckiego, Pułtuskiego i Przasnyskiego.

4 maja 1863 roku oddział powstańczy pod dowództwem Ignacego Mystkowskiego stoczył zwycięską bitwę z kolumną wojsk carskich pod dowództwem kapitana Konstantego Rynarzewskiego oraz księcia kapitana Tichomirowa. Bitwa ta przeszła do historii jako jedna z największych zwycięskich bitew Powstania Styczniowego.

13 maja przygotował zasadzkę pod Kietlanką niedaleko stacji Czyżew, na pociąg przewożący zgrupowanie generała Trolla. W wyniku zdrady zawiadowcy, pociąg zdążył zahamować, wykolejając lokomotywę i kilka wagonów, co spowodowało małe straty po stronie żołnierzy carskich. W bitwie pod Kietlanką powstańcy ponieśli klęskę, a w niej zginął również podpułkownik Ignacy Mystkowski "Ojciec". Ciało bohatera zostało pochowane na cmentarzu w Zarebach Kościelnych.

Opr. Artur Lis

nadanie stacji Łochów imienia Mystkowskiego_fot_Alina Grądzka (3) Nadanie imienia Stacji Łochów. 2024 r.

Włącz powiadomienia WebPush
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.